Загібель тургрупы Дзятлава 1959: Пратаколы ўскрыцця, дзённікі і навуковая разгадка тайны
У ноч з 1 на 2 лютага 1959 года на схіле гары Холатчахль («Гара Мерцвякоў» на мове мансі) на Паўночным Урале загінулі дзевяць вопытных савецкіх турыстаў пад кіраўніцтвам Ігара Дзятлава. Разрэзаная знутры палатка, уцёкі басанож па снезе пры -30°C, цяжкія пераломы рэбраў і чэрапа без вонкавых пашкоджанняў скуры, адсутныя вочы і язык, радыеактыўнае адзенне і лавінная мадэль EPFL 2021 года.
Дасье: Трагедыя на Перавале Дзятлава
1. Склад групы і храналогія
Група складалася з 10 чалавек: Ігар Дзятлаў, Зінаіда Калмагорава, Юрый Дарашэнка, Юрый Крыванішчанка, Аляксандр Калеваresource, Рустэм Слабодзін, Мікалай Цібо-Брыньёль, Людміла Дубініна, Сямён Залатароў і Юрый Юдзін (адзіны выжылы). 1 лютага група паставіла палатку на схіле Вышыні 1079 і выпускала жартоўную насценгазету «Вячэрні Атартэн №1».
2. Пратаколы судмедэкспертызы
Эксперт Барыс Аляксеевіч Адраджэнскі выявіў, што першыя пяць турыстаў загінулі ад гіпатэрміі (замярзання). Чацвёра, знойдзеныя ў яры пад 4 метрамі снегу, мелі фатальныя траўмы: у Дубінінай было зламана 10 рэбраў з пашкоджаннем сэрца і адсутнічаў язык; у Залатарова — 5 зламаных рэбраў; у Цібо-Брыньёля — 17-сантыметровы ўціснуты пералом чэрапа.
3. Фізічная мадэль EPFL 2021 года
Даследчыкі Ёхан Гом і Аляксандр Пузрын даказалі ў Nature Communications, што падкоп схілу для палаткі разам з катабатычным ветрам прывёў да сходу шчыльнай «снежнай дошкі», якая здушыла лыжнікаў. Радыеактыўнасць тлумачыцца працай Крыванішчанкі на камбінаце «Маяк» падчас Кыштымскай аварыі 1957 года.