Yılmaz Güney Kimdir? Hayatı, Sineması, Hâkim Sefa Mutlu Cinayeti, Bulaştığı Skandallar ve Sürgünü
Yılmaz Güney (asıl adıyla Yılmaz Pütün / 1937–1984) — Türk sinemasında toplumsal gerçekçilik akımının en tartışmalı figürlerinden biri; Cannes Film Festivali'nde Yol filmiyle Altın Palmiye kazanan ilk Türk sinemacı. Ancak sanatsal başarılarının yanı sıra hayatı boyunca karıştığı silahlı çatışmalar, Adana Yumurtalık Hâkimi Sefa Mutlu cinayeti, evliliklerindeki ağır şiddet olayları, terör örgütü militanlarını saklama davaları, cezaevi firarı ve vatandaşlıktan çıkarılmasıyla Türk tarihinin en fırtınalı ve karanlık biyografilerinden birine sahiptir. İşte Yılmaz Güney'in tüm sinema kariyeri ve bulaştığı skandalların belgeli dökümü.
Yılmaz Güney — Kimlik & Biyografik Dosya
1. Adana Çocukluğu, Bisikletle Film Dağıtımı ve Sinemaya İlk Adımlar
Yılmaz Güney, 1 Nisan 1937'de Adana'nın Yüreğir ilçesine bağlı Yenice köyünde yoksul bir pamuk işçisi ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Babası Hamit Siverekli, annesi Güllü ise Vartoluydu.
Gençlik yıllarında Adana'da bisikletiyle açık hava sinemalarına film bobinleri taşıyarak sinema sektörüyle tanıştı. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi'nde öğrenciyken usta yönetmen Atıf Yılmaz ile tanıştı. Atıf Yılmaz'ın yönettiği Bu Vatanın Çocukları ve Alageyik (1959) filmlerinde hem senaryo ekibinde yer aldı hem de oyunculuğa başladı.
2. Sinemada Toplumsal Gerçekçilik: Umut (1970) ve Başyapıtlar
1960'lı yıllarda canlandırdığı Anadolu insanı ve kabadayı tiplemeleriyle geniş kitlelerce tanındı. 1970 yılı ise Türk sinema tarihi için bir dönüm noktası oldu:
- Umut (1970): Faytonu atının ölümüyle parçalanan yoksul Cabbar'ın defin arayışını anlatan film; sansür kurulunun yasaklamasına rağmen Cannes'da gösterildi ve Türk sinemasında İtalyan Yeni Gerçekçiliği düzeyinde bir devrim yarattı.
- Ağıt, Acı, Baba ve Zavallılar: 1970'lerin başında çektiği bu filmlerle feodal yapıyı, yoksulluğu ve sosyal adaletsizliği sert bir sinematografiyle beyaz perdeye taşıdı.
3. Yılmaz Güney'in Bulaştığı Büyük Skandallar ve Adli Suç Dosyaları
Yılmaz Güney'in özel ve kamusal hayatı, sinema başarılarının ardında ağır şiddet olayları, silahlı çatışmalar ve kanlı adli vakalarla doludur:
1. Hâkim Sefa Mutlu Cinayeti (13 Eylül 1974)
Yılmaz Güney, Endişe filminin çekimleri için Adana'da bulunduğu sırada 13 Eylül 1974 gecesi Yumurtalık İlçe Belediye Gazinosu'nda arkadaşlarıyla içki içerken, aynı mekanda bulunan Yumurtalık İlçe Hâkimi Sefa Mutlu ile tartışma yaşadı.
Sözlü münakaşanın büyümesi üzerine Yılmaz Güney belindeki ruhsatsız tabancasını çekerek Hâkim Sefa Mutlu'yu başından vurdu; ağır yaralanan hâkim olay yerinde hayatını kaybetti.
Olayın ardından Güney'in yeğeni Abdullah Pütün suçu üstlenmeye çalışsa da; görgü tanıklarının ifadeleri, adli tıp ve balistik raporları cinayeti bizzat Yılmaz Güney'in işlediğini kesinleştirdi. Ankara 1. Ağır Ceza Mahkemesi'nde görülen dava sonucunda Yılmaz Güney 19 yıl ağır hapis cezasına çarptırıldı.
2. Nebahat Çehre ile Evliliğindeki Şiddet Olayları
1967 yılında oyuncu Nebahat Çehre ile evlenen Yılmaz Güney'in bu evliliği sık sık ağır fiziksel şiddet skandallarıyla gündeme geldi:
- Arabayla Çarpma Olayı: Bir gece kulübündeki şiddetli tartışmanın ardından mekanı terk eden Nebahat Çehre'nin peşinden otomobiliyle giden Yılmaz Güney, Çehre'ye aracıyla çarptı. Günlerce hastanede tedavi gören Çehre'nin köprücük kemiği kırıldı.
- Başının Üzerine Bardak Koyup Ateş Etme Skandalı: Güney Park Gazinosu'nda arkadaş ortamında Nebahat Çehre'nin başına porselen bardak koydurarak metrelerce uzaktan gerçek tabanca ve mermiyle nişan alıp bardağı vurduğu olayı Yeşilçam çevrelerinde büyük dehşet yarattı. Çift 1968 yılında şiddetli geçimsizlik nedeniyle boşandı.
3. Mahir Çayan ve THKP-C Militanlarını Saklama Davası (1972)
12 Mart 1971 Muhtırası döneminde, İsrail Başkonsolosu Efraim Elrom'un kaçırılması ve öldürülmesi olayına karışan Türkiye Halk Kurtuluş Partisi-Cephesi (THKP-C) lideri Mahir Çayan ve örgüt militanlarını Levent'teki lüks villasında saklamak, onlara para ve silah temin etmek suçlamasıyla tutuklandı. Yapılan yargılamada 10 yıl hapis cezasına çarptırıldı; 1974'teki genel af ile serbest kaldı.
4. 1961 Komünizm Propagandası Mahkûmiyeti
1956 yılında On Üç adlı edebiyat dergisinde yayımlanan "Üç Tatlı Cadı" başlıklı öyküsünde komünizm propagandası yaptığı gerekçesiyle TCK 142. maddeden yargılanarak 18 ay hapis ve 6 ay sürgün cezasına çarptırıldı; cezasını Konya'da çekti.
4. Isparta Cezaevi'nden Firar ve Vatandaşlıktan Çıkarılması
Hâkim Sefa Mutlu cinayetinden dolayı cezasını çekmekte olduğu Isparta Yarı Açık Cezaevi'nden 1981 yılının Ekim ayında Kurban Bayramı izni gerekçesiyle çıkan Yılmaz Güney, cezaevine geri dönmeyerek firar etti:
- Yunanistan ve Fransa'ya Kaçış: Antalya Kaş üzerinden bir tekneyle Yunanistan'ın Meis Adası'na geçti; oradan İsviçre ve Fransa'ya sığınarak siyasi iltica talebinde bulundu.
- 1983'te Türk Vatandaşlığından Çıkarılması: 12 Eylül askeri yönetimi tarafından yapılan "yurda dön" çağrılarına uymadığı gerekçesiyle, 1983 yılında Bakanlar Kurulu kararıyla Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığından çıkarıldı.
5. Sürü, Yol Filmi ve Cannes Altın Palmiye Zaferi
Güney, cezaevindeyken yazdığı ayrıntılı senaryolarla yönetmen arkadaşlarını yönlendirerek film üretimini sürdürdü:
- Sürü (1978): Senaryosunu hapiste yazdı; Zeki Ökten'in yönettiği, Tarık Akan ve Melike Demirağ'ın oynadığı film Locarno ve Berlin'de ödüller kazandı.
- Yol (1982) ve Cannes Altın Palmiye: Senaryosu Güney tarafından yazılan ve çekimleri sahada Şerif Gören tarafından zor şartlarda tamamlanan Yol filminin negatifleri yurt dışına kaçırıldı. Firar eden Güney, filmin kurgusunu Fransa'da tamamlayarak 1982 Cannes Film Festivali'nde Altın Palmiye (Palme d'Or) kazandı. Ancak sinema dünyasında filmi çeken Şerif Gören'in emeğinin gölgede bırakıldığına dair tartışmalar yıllarca sürdü.
6. Mide Kanseri, Paris'te Vefatı ve Père Lachaise Mezarlığı
Fransa'da cezaevi koşullarını ve isyanları anlatan son filmi Duvar'ı (1983) yönettikten sonra sağlığı hızla bozuldu. İlerlemiş mide kanseri teşhisi konulan Yılmaz Güney, 9 Eylül 1984 tarihinde 47 yaşında Paris'te hayatını kaybetti.
Cenazesi, Paris'in dünyaca ünlü tarihi Père Lachaise Mezarlığı'nda (62. Bölüm) defnedildi.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Yılmaz Güney Hâkim Sefa Mutlu cinayetinde ne kadar ceza aldı?
Ankara 1. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonucunda kasten adam öldürmek suçundan 19 yıl ağır hapis cezasına çarptırılmıştır.
Yılmaz Güney'in gerçek adı nedir?
Yılmaz Güney'in nüfustaki asıl adı Yılmaz Pütün'dür. Sinemaya adım attıktan sonra 'Güney' soyadını kullanmaya başlamıştır.