Cermen Dilleri Nelerdir? Tam Liste, Sınıflandırma ve Özellikleri

1. Cermen Dil Ailesinin Kökeni ve Ana Cermence (Proto-Germanic)

Cermen dilleri, günümüzden yaklaşık 2500–3000 yıl önce (M.Ö. 1. binyıl) Güney İskandinavya ve Kuzey Almanya (Jutland Yarımadası) kıyılarında konuşulan Ana Cermence (Proto-Germanic) dilinden türemiştir.

Proto-Cermen dili yazılı bir belge bırakmamış olsa da, modern dillerin ve antik yazıtların (Runik yazıtlar ve Gotça İncil) karşılaştırılmasıyla dilbilimciler tarafından neredeyse eksiksiz olarak yeniden inşa edilmiştir.

Bu dil grubunu diğer Hint-Avrupa dillerinden (Roman, Slav, Kelt, Hint-İran vb.) ayıran en temel tarihi dönüm noktası, sessiz harflerin sistemli biçimde değiştiği Grimm Kanunu (İlk Cermen Ses Kayması) olmuştur.

2. Cermen Dillerinin 3 Ana Kolu ve Tam Listesi

Cermen dil ailesi coğrafi ve tarihsel evrimine göre 3 ana dala ayrılır:

3. Batı Cermen Dilleri (West Germanic)

Bugün dünyada en çok konuşura sahip olan koldur:

- İngilizce (English): Dünyanın küresel ortak dili (Lingua Franca); 400 milyon ana dil, 1.5 milyardan fazla toplam konuşur.

- Almanca (Deutsch): Avrupa Birliği'nde en çok ana dile sahip dil; Almanya, Avusturya, İsviçre, Lihtenştayn, Lüksemburg ve Belçika'da yaklaşık 130 milyon konuşur.

- Felemenkçe / Flamanca (Nederlands / Vlaams): Hollanda, Belçika (Flanders) ve Surinam'ın resmi dili (~25 milyon konuşur).

- Afrikaans: 17. yüzyılda Güney Afrika'ya giden Felemenk göçmenlerin dilinden doğmuş, Güney Afrika ve Namibya'da konuşulan dil (~17 milyon).

- Yidiş (Yiddish / ייִדיש): Aşkenaz Yahudilerinin Orta Çağ Yüksek Almancası kökenli, İbranice ve Slav unsurlarla harmanlanmış dili.

- Frizce (Frisian / Frysk): Hollanda ve Almanya kıyılarında konuşulan, İngilizceye dilbilimsel olarak en yakın yaşayan kardeş dil.

- Lüksemburgca (Lëtzebuergesch): Lüksemburg'un resmi ulusal dili (Moselle Frankçası kökenli).

- İskoçça (Scots): İskoçya'nın alçak arazilerinde (Lowlands) konuşulan Anglik varyantı.

- Aşağı Almanca / Plattdeutsch: Kuzey Almanya ve doğu Hollanda'nın bölgesel dili.

4. Kuzey Cermen / İskandinav Dilleri (North Germanic)

Vikinglerin konuştuğu Eski Norsça (Old Norse) dilinden evrilen dillerdir:

- İsveççe (Svenska): İsveç ve Finlandiya'da yaklaşık 10 milyon kişi tarafından konuşulur.

- Danca (Dansk): Danimarka, Grönland ve Faroe Adaları'nda yaklaşık 6 milyon konuşur.

- Norveççe (Norsk): Norveç'te konuşulan ve iki resmi yazı standardına (Bokmål ve Nynorsk) sahip dil (~5.5 milyon).

- İzlandaca (Íslenska): İzlanda'nın resmi dili; ada izolasyonu sayesinde bin yıldır neredeyse hiç değişmemiş, Eski Norsçaya en sadık kalan bükünlü dil (~380 bin).

- Faroece (Føroyskt): Danimarka'ya bağlı Faroe Adaları'nın dili (~75 bin).

- Elfdalian (Älvdalska): İsveç'in Dalarna bölgesinde arkaik İskandinav özelliklerini koruyan koruma altındaki özel dil.

5. Doğu Cermen Dilleri (East Germanic - Soyu Tükenmiş)

Bu koldaki tüm diller günümüzde ölü dillerdir:

- Gotça (Gothic): Piskopos Wulfila tarafından MS 4. yüzyılda çevrilen Gotça İncil (Codex Argenteus), günümüze ulaşan en eski kapsamlı Cermen metnidir.

- Kırım Gotçası: Kırım Yarımadası'nda 18. yüzyıl sonuna kadar varlığını sürdürmüş son Gotik kalıntısıdır (1562'de Osmanlı'daki Avusturya Elçisi Busbecq tarafından İstanbul'da kelimeleri kayda geçirilmiştir).

- Vandalca ve Burgundca: Kavimler Göçü sırasında Roma topraklarına yerleşen ancak zamanla Latin dilleri içinde eriyen halkların dilleri.

6. Cermen Dillerini Birbirine Bağlayan Temel Dilbilimsel Yasalar

Cermen dilleri arasındaki şaşırtıcı akrabalık şu temel ses yasalarıyla açıklanır:

- Grimm Kanunu: Hint-Avrupa p, t, k sesleri Cermencede f, th, h seslerine dönüşmüştür. (Örn: Latince pater -> İngilizce father, Almanca Vater, Felemenkçe vader, Danca fader).

- İkinci Yüksek Almanca Ses Kayması: Yüksek Almancayı diğer Cermen dillerinden ayırmıştır (İngilizce water / Felemenkçe water -> Almanca Wasser; İngilizce apple -> Almanca Apfel).

- Kuvvetli / Zayıf Fiil Ayrımı (Ablaut): Sesli harf değişimiyle geçmiş zaman yapma kuralı (İngilizce: sing - sang - sung; Almanca: singen - sang - gesungen; Danca: synge - sang - sunget).

FAQ